WK bouwprojecten: The winner takes it all

Na de Olympische Winterspelen in Sotsji staat nu het WK voetbal in Brazilië voor de deur. Wat beide evenementen gemeen hebben is dat er vooraf veel bouwactiviteiten plaats vinden. Het renoveren en meestal nieuw bouwen van stadions is een vast ritueel die bij het organiseren van dergelijke evenementen hoort. De reden van deze bouwactiviteiten is deels om dat er voorzieningen ontbreken of niet meer voldoen aan de huidige standaard, maar ook ter meerdere eer en glorie van het organiserend land. Hoe groter en mooier, hoe beter. Dat dit gigantische sommen met geld gepaard gaat neemt de betreffende overheid en organiserend comité maar voor lief. Zo bestaat het dat voor Sotsji liefst 37 miljard euro werd uitgegeven, waarvan zo beweren bozen tongen meer dan de helft opging aan corruptie. De werkelijke getallen zullen we wel nooit weten, immers Rusland staat op plaats 177 in de ranglijst van transparante landen.

Na de Olympische Winterspelen in Sotsji staat nu het WK voetbal in Brazilië voor de deur. Wat beide evenementen gemeen hebben is dat er vooraf veel bouwactiviteiten plaats vinden. Het renoveren en meestal nieuw bouwen van stadions is een vast ritueel die bij het organiseren van dergelijke evenementen hoort. De reden van deze bouwactiviteiten is deels om dat er voorzieningen ontbreken of niet meer voldoen aan de huidige standaard, maar ook ter meerdere eer en glorie van het organiserend land. Hoe groter en mooier, hoe beter. Dat dit gigantische sommen met geld gepaard gaat neemt de betreffende overheid en organiserend comité maar voor lief. Zo bestaat het dat voor Sotsji liefst 37 miljard euro werd uitgegeven, waarvan zo beweren bozen tongen meer dan de helft opging aan corruptie. De werkelijke getallen zullen we wel nooit weten, immers Rusland staat op plaats 177 in de ranglijst van transparante landen.

Brazilië

Voor het WK in Brazilië is bijna 1/10 deel van bovengenoemd bedrag uitgegeven investering. Twaalf stadions dienen gerenoveerd of nieuw gebouwd te worden. De gemiddelde begroting per stadion is 192 miljoen euro. Dit komt neer op 2,3 miljard euro. Uiteindelijk is tot op heden de teller op 3,4 miljard euro blijven staan. Ook hier dus, net als in Sotsji 50% overschrijding van het budget. Dit betekent dat er per stadion gemiddeld 283 miljoen wordt geïnvesteerd. Er is dus 1,1 miljard euro in de keten verloren gegaan aan faalkosten en/of aanvullende bouwactiviteiten. Hoewel de kwaliteit van bouwen in Brazilië zonder meer goed zal zijn, is het bouwtempo over het algemeen in dit soort landen niet optimaal. Er wordt hard gewerkt maar niet altijd even efficiënt uitgevoerd. De vraag is tevens hoe de projectstructuren bij deze landen georganiseerd is. In hoeverre hebben bijvoorbeeld inkopers grip op de projecten. Worden onderaannemers voldoende gemanaged en gecontroleerd. Wanneer je als opdrachtgever (in dit geval de Braziliaanse voetbalbond ) 12 grote projecten in opdracht geeft kan het niet anders dan dat het organisatorisch en plan technisch fout gaat. Het is een studie waard om dit soort mega projecten te analyseren en te evalueren.

Rotterdam

De keuze voor het vernieuwde stadion “de nieuwe kuip” in Rotterdam is gebaseerd op renovatie en nieuwbouw. Het project is op ongeveer 200 miljoen euro begroot. Dit is t.o.v. de gemiddelde begroting in Brazilië ( 200 miljoen t.o.v. 192 miljoen) dus niet zoveel meer. Kunnen we daar uit concluderen dat de begroting van de Kuip te laag is? Of is de begroting uiterst scherp. Het antwoord hierop is niet eenvoudig te geven. Kijkend naar het loonkosten deel kun je concluderen dat deze in Nederland hoger zal zijn dan in Brazilië. Materialen zullen gemiddeld ook duurder zijn in Nederland. De efficiëntie van bouwen, het aantal productie uren zal in Nederland beter scoren. De doorlooptijd mag je dus korter verwachten.

Kortom als inkoper is dit een zeer interessante vraagstelling. Sta je als projectleider inkoop dus ook voor de uitdaging om budgetoverschrijdingen te bestrijden of is die 200 miljoen genoeg. Veel zal afhangen van wat er in de bouwketen gaat gebeuren. Bouwend Nederland heeft immers nog steeds af te rekenen met 5 – 15% faalkosten. Veel van deze kosten gaan tijdens de bouwfase verloren, in de keten dus. We weten ook dat veel van deze faalkosten hun oorsprong hebben in het voorbereidende traject. M.a.w. de kiem wordt al gelegd tijdens de ontwerp en werk voorbereidende fase. Het BIM softwareprogramma wordt in de bouwwereld gelukkig steeds vaker gebruikt om een degelijke engineering fase goed en efficiënt te doorlopen. Dat neemt niet weg dat daarmee het probleem is opgelost. Er blijft veel afstemming nodig tussen hoofduitvoerder en onderaannemers. Niet alleen over wie wat en wanneer uitvoert, maar vooral wie moet wat uitvoeren binnen zijn of haar contract. Daar gaat het vaak mis, de scope of supply, zeg maar de duidelijkheid binnen het bestek. Een hele uitdaging vanuit inkoopmanagement om de contracten en daarmee de ketensamenwerking tussen alle partijen goed te managen. Inkopers binnen Capex projecten kunnen zich niet beperken tot bestellen en toekijken vanuit de zijlijn. Integendeel, zij dienen als een “schaduw” projectmanager het hele project te monitoren. Faalkosten gaan verder als een fout tijdens de uitvoering. Faalkosten betreft iedereen die betrokken is in het project, van designer tot de vakmensen op de bouwplaats.

Tijdens het WK zullen vele wedstrijden op het scherpst van de snede beslist worden. Een bouwproject is in die zin ook een WK wedstrijd. Samenwerking, tactiek, creativiteit en communicatie zijn voor beiden zeer belangrijke onderdelen. The winner takes it all, maar in bouwend Nederland dient dat wel de klant te zijn.